THE BIG SWING
​

July 1944
THE BIG SWING – ina stela per na emblidar
​
Questa stela, naschida d’ina iniziativa privata, è vegnida terminada l’atun dal 2025 per regurdar l’otavel anniversari d’in episodi ch’è capità sin l’autra vart da la val, la primavaira dal 1945. Il punct exact da l’impact da l’aviun sa chatta var sis tschient meters pli al sid, en ina zona difficilmain accessibla. Perquai è il monument vegnì installà qua, sin in terren mess a disposiziun dal Consorzi da la via forestala Arbedo.
​
Guardond la stela, la furma tagliada da l’aviun inditgescha la posiziun approssimativa dal vegl champ da restanzas che, pervia da l’explosiun e da la furmaziun dal terren, era sa derasà sur tschientiers da meters quadrats.
​
Fortunadamain è l’entir equipagi reussì da sa salvar grazia al sigl cun il parafall.
​
Quai è be in curt resum: ina reconstrucziun pli detagliada dals eveniments vegn prest disponibla sin in website dedicà.
​
Solenzara, Corsica – mesemna, ils 7 da favrer 1945
​
I mancavan main che trais mais fin la fin da la guerra en l’Europa cura che, la damaun baud, in bombardier mesaun cun dus motors North American B-25J-1-NC Mitchell è sgulà per sia ultima missiun. I sa tractava da l’aviun cun il numer da seria 43-4067, battegià “The Big Swing”, cun il numer tactic “76”: in veteran da la guerra, construì il 1944 ed impundì gia en var 60 missiuns.
​
Il bombardier appartegneva al 448th Bomb Squadron, 321st Bomb Group, integrà en il 57th Bomb Wing da la 12th Air Force da l’USAAF.
​
A bord sa chattavan sis giuvens umens cun etads tranter 21 e 34 onns. Lur mira quel 7 da favrer era il viaduct da viafier da Lavìs en il Trentin. Quai appartegneva a l’operaziun “Strangle”, ina vasta campagna d’interdicziun cun l’intent da interrumper las lingias da provediment tudestgas e da smanatschir definitivamain la resistenza sin la “Lingia Gotica” en Italia, attatgond las infrastructuras logisticas che passavan tras il Pass dal Brenner.
​
​

Vers il objectiv
​
La ruta da sgol, che dura quatter uras, è planisada cun gronda precauziun per evitar las pli grondas concentraziuns da tir antiairic. Ils 18 bombardiers decolads sa radunan l’emprim sur Ajaccio e, profitond da cundiziuns meteorologicas favuraivlas e da in fieu antiairic relativamain lev, cuntinueschan vers Genua, Modena, Mantua e Bolzano. Curt suenter mezdi cumenzan els l’avischinament al viaduct “Ai Vodi”.
​
En quest mument daventa la furmaziun particularmain vulnerabla: per garantir la maximala precisiun ston tut ils aviuns mantegnair quota, la direcziun e la sveltezza constantas. Questa rigiditad permetta però a las battarias antiairicas inimicas da regular meglier lur tir.
​
Las missiuns vegnan er plinavant planisadas regularmain enturn mezdi, surtut durant ils mais d’enviern, cura che il sulegl è aut: uschia pon vegnir reducidas al minimum las sumbrivas sin il terren ed optimada la visibilitad da la mira, che sa chatta savens en il fund da las vals. Ina decisiun tactica effizienta – ma ch’ sacrificescha l’element da surpraisa.
​​
La svieuta dramatica da la missiun
​
Al signal da l’aviun che maina la furmaziun laschan tut ils aviuns giu lur chargia da bumbas ed èn pronts da returnar sin il lung viadi da retratga.
En quel mument colpescha in proiet da canun antiair da 88 mm l’ala sanestra dal “76”. Il projectil manca per pauc il longeron principal, ma destruescha fermamain l’alet. Tras l’explosiun frattan ils tocs da metal il miradur ch’era sezì en il vitgin davant e blessan seriusamain sia bratscha.
​
Il “76” sa distacca da la furmaziun, perda quota e svanescha plaunsieu ord la vista da ses cumpagns da squadriglia. Turnar a Solenzara survolond la Planira Paduana – stuschada cun batterias antiairicas e basas inimicas – e suenter traversar la Mar Ligurica è ussa nunimaginabel.
​
La suletta speranza para d’esser la Svizra, a nord-vest. Ma l’aviun cuntinuescha a perder quota ed enfrunt l’equipagi las magnificas barrieras alpinas. Per legerar l’aviun cumenzan ils commembers da l’equipagi a bittar ora tut quai che n’è betg indispensabel – inclus las mitraliettas grevas flexiblas – entant che l’armadur da la tura da mitralia sa dumogna dal cumpogn blessà.
​​


Ils ultims instants en sgol
​
En la regiun dal Monte Brè, al nord-ost da Lugano, vegn il “76” vesì da plirs testimonis sin il terren: el sgola a bassa autezza, direct vers nord. Pauc pli tard, cura che davant ils pilots sa vegn ad avrir la vasta planira dal Piano di Magadino, sa chatta l’equipagi davant ina decisiun extrema: empruvar in atterrament d’urgenza u siglir cun il parafall. Ils donns vi da l’aviun èn memia gronds ed il carburant è prest consumà. Malgrà il dubi sche els hajan propi cuntanschì il territori svizzer, è l’urdra inevitabla: bandunar l’aviun.
​
Il miradur blessà ed il mitralieurr da la tura èn ils emprims che siglian, suandads dal pilot e dal copilot. L’operatur da radio ed il mitralieur da la cua, percunter, na retschaivan nagin ordin e s’accorschan be casualmain dals parafals averts dals cumpogns. Cura ch’els empruvan da sortir, scuvran els ch’il portal posterior è bloccà: i dovra tut lur forza cumbinada per al liberar e per sa bittar or da l’aviun, ch’era gia ord controlla, en l’ultim mument.
​
Paucas secundas pli tard, a las 13:10 – tenor il protocol ufficial – sa smatga il “The Big Swing” cunter la frana da Arbino. Tut ils sis commembers da l’equipagi reusseschan ad atterrar cun il parafall: il miradur cun sia bratscha grevamain blessada, l’operatur da radio cun ina caviglia dislocada pervi dal frap cunter il terren difficil.
​
La cattura e il repatriament
​
Numerus testimonis èn preschents a la scena e suondan cun attenziun ils svilups. Cinqu da sis aviaturiers vegnan svelt identifitgads e manads a las pretorialas da Bellinzona per in emprim interrogatori.
Il miradur e l’operatur da radio – quest ultim chattà pir il di suandant sin la frana da Arbino da la populaziun locala – vegnan l’emprim ospitalisads per survegnir las tractament necessaris.
​
Suenter vegnant l’entir equipagi internds ed, paucas emnas pli tard, repatrià en ils Stadis Unids sur la Corsica e Napoli.
​
Per els è la guerra uschia finida.
​
​



​
The Big Swing
07.02.1945
North American B-25J-1-NC Mitchell
Ser.No. 43-4067, “76”
​
448th BS, 321st BG, 57th BW, 12th AF
USAAF
Frana d’Arbino, Arbedo (CH)
46°12’04”N/09°04’44”E
​
Stele, Tornant di Nanitt, Arbedo
46°12’23”N/09°04’50”E
​
Solenzara air base, Korsika (FR)
41°55’28”N/09°24’10”E
​
Ai Vodi viaduct, Lavis (IT)
46°07’35”N/11°04’59”E
Absturzbericht Bundesarchiv Bern
E 27 / 14753
​
MACR (Missing Air Crew Report)
#12135
Pilot: Woodrow W. Sheffield, 2nd Lt
0-715400
29.01.1920 - 1964
​
Copilot: William A. Sanders, 2nd Lt
0-2061523
02.11.1923 - ?
​
Bombardier: Louis E. Reves, S/Sgt
34731457
23.09.1910 - 1994
​
Engineer: Maxwell J. Lasskow, Sgt
32821325
24.11.1924 - 13.11.2015
​
Radio: Evo J. Petruzzi, Cpl
33701988
1917 - ?
​
Gunner: Joseph C. Brentar, Sgt
35058055
15.12.1923 - 24.06.2013
​
CH/BMU 20250917
​​